Autor Tema: Uloga Centralne banke u ekonomskom razvoju BiH  (Posjeta: 2683 vremena)

0 Članova i 1 Gost pregledava ovu temu.

Offline x

  • Global Moderator
  • *****
  • Postova: 312
    • Profil
Uloga Centralne banke u ekonomskom razvoju BiH
« u: Veljača 11, 2019, 07:42:13 poslijepodne »
ULOGA CENTRALNE BANKE U EKONOMSKOM RAZVOJU BiH

Autor: prof.dr.Sadik Bahtić ((Autor je univrzitetski profesor i bivši poslanik Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH)

Monetarna politika Bosne i Hercegovine regulisana je Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine. Centralna banka Bosne i Hercegovine (CBBiH) posluje pod aranžmanom valutnog odbora sa sljedećim karakteristikama:

potpuna pokrivenost monetarne pasive sa deviznim rezervama, kao instrument monetarne politike koristi obaveznu rezervu, zabranu davanja kredita i operacija na otvorenom tržištu, a kurs domaće valute je fiksiran za euro kao „sidro valutu“.

Monetarna pasiva CBBiH mora biti u potpunosti pokrivena stranom aktivom, odnosno, Zakon o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine zahtijeva da ukupan iznos njene monetarne pasive nikada ne bude veći od njenih neto deviznih rezervi. Monetarnu pasivu CBBiH po Zakonu o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine čine gotov novac u opticaju i domaći depoziti banaka i drugih rezidenata.

Pokriće domaće valute u stranoj valuti u odnosu na minimalno potrebnih 100% služi za djelovanje u slučaju nepredviđenih događaja na ino-finansijskim tržištima, a odražava se i na poziciju generalnih rezervi u kapitalu CBBiH, te se ovim omogućava da se u skladu sa članom 27. Zakona o CBBiH konstantno vrši raspodjela profita u omjeru 60% na račun institucije zadužene za budžet Bosne i Hercegovine, a 40% u generalne rezerve CBBiH.

Naime, Centralna banka Bosne i Hercegovine je glavna institucija za održavanje monetarne stabilnosti u Bosni i Hercegovini koja funkcioniše po principu valutnog odbora (eng.currency board). Osnovana je 20. juna1997. godine Zakonom o Centralnoj banci koga je usvojila Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine, a u skladu sa Općim okvirnim sporazumom za mir u BiH.

Počela je sa radom 11. augusta 1997. godine. Guverner Centralne banke BiH je Senad Softić.

Centralna banka Bosne i Hercegovine je nastala nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma. Ona je u tom momentu predstavljala najvažniju instituciju koja je, nakon rata, trebalo da obezbjedi Bosni i Hercegovini atribute jedinstvene države.

Zakon o centralnoj banci Bosne i Hercegovine je usvojen na Parlamentarnoj skupštini Bosne i Hercegovine, 20.06.1997.godine. Sjedište centralne banke Bosne i Hercegovine je u Sarajevu i ona je uspostavljena kao pravno lice. Njen zadatak je da se uspostavi i da funkcioniše ekonomski sistem na čitavoj teritoriji Bosne i Hercegovine.

Organizaciona struktura i ciljevi Centralne banke koji utiču na ekonomski razvoj Bosne i Hercegovine

Centralnom bankom Bosne i Hercegovine upravlja Upravni odbor koji se danas sastoji od 5. članova. dok izvršnu funkciju obavlja Guverner sa vice-guvernerima. Guverner se bira od strane MMF-a uz predhodno obavljene konsultacije sa Predsjedništvom Bosne i Hercegovine.

Upravni odbor ima slijedeća ovlaštenja:

– da u skladu sa Zakonom utvrđuje monetarnu politiku,

– da usvaja sve propise, smjernice i upustva koja izdaje CBBIH,

– da odlučuje o prisustvu centralne banke u međunarodnim organizacijama,

– da odredi nominalnu vrijednost i veličinu novčanice i kovanog novca u skladu sa Zakonom.

Centralna banka Bosne i Hercegovine obuhvata tri monetarna agregata:

Mo – primarni novac ili monetarna baza. Ona obuhvata gotovinu izvan  monetarnih vlasti i depozite koje komercijalne banke drže kod centralne banke. Gotovina obuhvata gotov novac izvan centralne banke i u 2010.god u centralnoj banci BiH on je kvartalno povećan za 90,1 milion KM, odnosno 3,7%, a na godišnjem nivou za 229,8 miliona KM, odnosno 10,1%.

Depoziti banaka kod monetarnih vlasti (CBBiH) iznose 3,4 milijarde KM i kvartalno su povećani za 120,3 miliona KM (ili 3,7%), a godišnje povećanje iznosi 18,4 miliona KM (ili 0,5%). Depoziti nebankarskog sektora (osim centralne vlade) nisu se značajnije promijenili tokom četvrtog kvartala. Pokrivenost monetarne baze deviznim rezervama i dalje je visoka i iznosi 109,5%, što ukazuje na dosljedno provođenje valutnog odbora. M1 – obuhvata gotovinu izvan monetarnih vlasti i depozite po viđenjukoje neobankarski sektor drži kod komercijalnih banaka (U strukturi M1, gotovina izvan banaka se povećala za 101,0 miliona KM (4,8%), a depoziti po viđenju u domaćoj valuti za 127,6 miliona).

M2 – obuhvata gotovinu izvan monetarnih vlasti i depozite po viđenju koje neobankarski sektor drži kod komercijalnih banaka (M1) + depoziti po viđenju u stranoj valuti + strani i oročeni depoziti. Novčana masa M2 na kraju četvrtog kvartala 2010. iznosi 13,87 milijardi KM, uz kvartalno povećanje od 380,4 miliona KM, odnosno za 2,8%. Pri tome se monetarni agregat M1 koji čini visoko likvidna sredstva povećao za 228,6 miliona KM (3,7%), a kvazi-novac za 151,9.

Centralna banka Bosne i Hercegovine jedino koristi obavezne rezerve, kao instrumenta monetarne politike. Devizne rezerve u CBBIH su u toku četvrtog kvartala povećane za 3,2%,odnosno za 199,9 miliona KM i na kraju 2010. dostigle su nivo od 6,46 milijardi KM.Saldo kupovine i prodaje KM u četvrtom kvartalu je bio pozitivan i iznosio je 190,9 miliona KM, što je imalo dominantan uticaj na kretanje deviznih rezervi.

U toku sva tri mjeseca zabilježen je pozitivan saldo, s tim da je najviši bio u oktobru (159,9miliona KM), kao posljedica povlačenja četvrte tranše stand-by aranžmana MMF-a u iznosu od 76,7 miliona KM.

Osnovni ciljevi i zadaci centralne banke da održava monetarnu stabilnost u skladu sa currency board aranžmanom, su utvrđeni  Zakonom. To znači da izdaje domaću valutu uz puno pokriće u slobodnim konvertibilnim deviznim sredstvima po fiksnom kursu tj. 1KM : 0,51129 EURO.

Ona upravlja službenim  deviznim rezervama ostvarenim izdavanjem domaće valute. CBBIH takođe nadgleda djelatnost agencija za bankarstvo koji su nadležni za rad banaka.

Osnovni zadaci koji su propisani Zakonom o centralnoj banci Bosne i Hercegovine su:

– obezbjeđenje i održavanje stabilnosti nacionalne valute,

– definisanje, usvajanje, provođenje i kontrolisanje monetarne politike,

– držanje i upravljanje deviznim rezervama,

– potpomaganje i održavanje odgovarajućih platnih i obračunskih sistema,

– koordinacija rada bankarskih agencija,

– primanje depozita BIH i komercijalnih banaka,
Proba
– stavljanje i povlačenje iz opticaja domaćeg novca.